सरकारी कर्मचारी, शिक्षक र सुरक्षाकर्मीलक्षित/निजी क्षेत्रका कर्मचारी र श्रम बजारलक्षित

 

सरकारी कर्मचारीलाई खुसीको खबर: बजेटमार्फत ह्वात्तै बढ्यो २1% तलब, अब कसको कति पुग्यो? (नयाँ सूचीसहित)

 * **विकल्प २:** बजेट २०८३/८४ विशेष: निजामती, शिक्षक र सेना-प्रहरीको नयाँ तलब स्केल सार्वजनिक; साउन १ देखि लागु हुने!

 * **विकल्प ३:** न्यूनतम तलब नै ४०,००0! अर्थमन्त्रीको नयाँ घोषणाले कुन पदका कर्मचारीलाई कति फाइदा? हेर्नुहोस् विवरण

**काठमाडौँ** – सरकारी कर्मचारीहरूको लामो समयदेखिको प्रतीक्षा अन्ततः समाप्त भएको छ। सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटमार्फत सम्पूर्ण निजामती कर्मचारी, सार्वजनिक विद्यालयका शिक्षक, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलको तलबमा **करिब २१ प्रतिशत** वृद्धि गर्ने घोषणा गरेको छ।

संसद्‌मा नयाँ बजेट प्रस्तुत गर्दै अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले विगत ४ वर्षदेखि रोकिएको तलब वृद्धिको गाँठो फुकाउनुभएको हो। पछिल्लो ४ वर्षमा बजारमा १७.३ प्रतिशतसम्म मूल्यवृद्धि (मुद्रास्फीति) प्रतिवेदन भएकाले कर्मचारीहरूको जीवनयापन सहज बनाउन यो कदम चालिएको सरकारको भनाइ छ।

### २१ प्रतिशत तलब वृद्धिको नयाँ फर्मुला के हो?

यस पटक सरकारले परम्परागत शैलीभन्दा फरक र कार्यसम्पादनमा आधारित वैज्ञानिक प्रणाली अपनाएको छ:

 * **१० प्रतिशत सुरुवाती आधारभूत तलब वृद्धि:** सबै तहका कर्मचारीहरूको सुरु स्केल (Basic Scale) मा १० प्रतिशत वृद्धि गरिएको छ।

 * **१० प्रतिशत कार्यसम्पादन भत्ता:** परिमार्जित नयाँ तलबमा थप १० प्रतिशत 'मासिक प्रोत्साहन भत्ता' (Monthly Incentive Allowance) थपिनेछ। यसरी दुवै जोड्दा कुल वृद्धि २१ प्रतिशतको हाराहारीमा पुग्छ।

 * **भत्ताहरू यथावत्:** हाल खाइपाइ आएको महँगी भत्ता लगायतका अन्य सुविधाहरूलाई पनि निरन्तरता दिइएको छ।

> **लागु हुने मिति:** यो नयाँ तलबमान आगामी **२०८३ साल साउन १ गतेदेखि** पूर्ण रूपमा लागु हुनेछ।

> 

### अब कसको तलब कति पुग्छ? (अनुमानित तालिका)

यो वृद्धिसँगै सरकारी सेवाको सबैभन्दा तल्लो तहका कर्मचारीहरूको मासिक सेवा-सुविधा न्यूनतम **रु. ४०,०००** को आसपास पुग्नेछ भने विशिष्ट श्रेणीका अधिकारीहरूको मासिक तलब **१ लाख रुपैयाँ** नाघ्नेछ।

| पद | पुरानो सुरुवाती आधारभूत तलब | भत्ता र प्रोत्साहनसहित नयाँ अनुमानित मासिक रकम |

|---|---|---|

| **मुख्य सचिव** | रु. ७७,२११ | **रु. १,०४,०८७** |

| **सचिव** | रु. ७२,०८२ | **रु. ९७,५०५** |

| **सहसचिव** | रु. ५६,७८६ | **रु. ८८,२८८** |

| **शाखा अधिकृत** | रु. ४३,६८८ | **रु. ७०,६७८** |

| **नायब सुब्बा (नासु)** | रु. ३४,७३० | **रु. ५९,७५८** |

| **खरिदार** | रु. ३२,९०१ | **रु. ५६,८७४** |

*(नोट: नयाँ कुल रकममा ग्रेड संख्या, प्रोत्साहन भत्ता र रु. ५,००० को नियमित महँगी भत्ता समेत अनुमान गरेर जोडिएको छ।)*

### कर छुटमा पनि ठुलो राहत

कर्मचारी र मध्यम वर्गलाई थप राहत दिँदै अर्थमन्त्री वाग्लेले **आयकर छुटको सीमा बढाएर वार्षिक १० लाख रुपैयाँ (१ मिलियन)** पुर्‍याउनुभएको छ। यसको अर्थ अविवाहित व्यक्तिको हकमा वार्षिक १० लाख रुपैयाँसम्मको कमाइमा अब कुनै आयकर लाग्ने छैन, जसले गर्दा बढेको तलबको ठुलो हिस्सा कर्मचारीकै खल्तीमा जोगिनेछ।

## ब्लग २: निजी क्षेत्रका कर्मचारी र श्रम बजारलक्षित

### **CTR बढाउने शीर्षकमध्ये एक रोज्नुहोस्:**

 * **विकल्प १:** कतै तपाईंको कम्पनीले ठगिरहेको त छैन? श्रम ऐनअनुसार निजी क्षेत्रको नयाँ न्यूनतम तलब कति हो जान्नुहोस्

 * **विकल्प २:** निजी क्षेत्रमा काम गर्नेहरूका लागि नयाँ नियम: मासिक न्यूनतम पारिश्रमिक रु. १९,५५० अनिवार्य!

 * **विकल्प ३:** नेपालमा न्यूनतम ज्यालादर परिमार्जन: दैनिक, साप्ताहिक र प्रतिघण्टाको नयाँ दर कति तोकियो? (पूर्ण विवरण)

### **ब्लगको मुख्य अंश (Body):**

यदि तपाईं नेपालको कुनै कर्पोरेट हाउस, सपिङ मल, होटल, उद्योग वा गैरसरकारी संस्थामा काम गर्नुहुन्छ भने नेपालको श्रम कानुन र आफ्नो अधिकारबारे अपडेट हुनु जरूरी छ। श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले पछिल्लो समय निजी क्षेत्रका श्रमिक तथा कामदारहरूको न्यूनतम पारिश्रमिकमा **१३ प्रतिशत** वृद्धि गरेको छ।

श्रम ऐन २०७४ अनुसार नेपालमा सञ्चालित साना-ठुला सम्पूर्ण निजी कम्पनी, पसल र होटलहरूले आफ्ना कर्मचारीलाई यो तोकिएको दरभन्दा कम तलब दिन पाउँदैनन्। यदि सोभन्दा कम भुक्तानी भइरहेको छ भने त्यो गैरकानुनी ठहरिन्छ।

### सरकारद्वारा तोकिएको नयाँ न्यूनतम ज्यालादर

बजारको बढ्दो महँगीलाई मध्यनजर गर्दै श्रम बजारका लागि निम्नानुसारको न्यूनतम पारिश्रमिक तोकिएको छ:

 * **मासिक न्यूनतम तलब:** **रु. १९,५५०** (जसमा आधारभूत तलब रु. १२,१७० र महँगी भत्ता रु. ७,३८० समावेश छ)।

 * **दैनिक ज्याला (Daily Wage):** **रु. ७५४ प्रति दिन**।

 * **प्रतिघण्टाको ज्याला (Hourly Wage):** **रु. १०१ प्रति घण्टा**।

### क्षेत्रगत विशेष व्यवस्था (चिया बगान र अन्य)

आम निजी क्षेत्रका लागि माथिको नियम लागु भए पनि केही विशिष्ट क्षेत्रका लागि फरक दर तोकिएको छ:

 * **चिया बगानका श्रमिक:** चिया बगानमा श्रम गर्ने कामदारहरूको हकमा न्यूनतम मासिक पारिश्रमिक **रु. १७,८२७** (अथवा दैनिक रु. ५००) कायम गरिएको छ।

 * **ओभरटाइम (थप समयको काम):** यदि तपाईंले दैनिक ८ घण्टाभन्दा बढी काम गर्नुहुन्छ भने रोजगारदाताले नियमअनुसार प्रतिघण्टाको १.५ गुणा बढी (करिब **रु. १५१.५० प्रतिघण्टा**) ओभरटाइम भत्ता उपलब्ध गराउनुपर्छ।

### सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF) मा आबद्धता अनिवार्य

न्यूनतम तलब प्राप्त गर्नु मात्र तपाईंको अधिकार होइन। नयाँ नियमअनुसार हरेक निजी कम्पनीले आफ्ना कर्मचारीलाई **सामाजिक सुरक्षा कोष (SSF)** मा दर्ता गराउनु कानुनी रूपमै अनिवार्य छ।

यस कोषमा रोजगारदाता (कम्पनी) को तर्फबाट कर्मचारीको आधारभूत तलबको **२० प्रतिशत** रकम थपिनेछ भने कर्मचारीको तर्फबाट **११ प्रतिशत** कट्टा गरिनेछ। यसले निजी क्षेत्रमा काम गर्ने आम नागरिकलाई पनि सरकारी कर्मचारी सरह पेन्सन, दुर्घ

टना बिमा र औषधि उपचार खर्चको ग्यारेन्टी गर्दछ।